მაისურზე ნაცნობი ფრაზის დანახვისას ხშირად გვგონია, რომ მისი ავტორიც გვახსოვს და გაგრძელებაც. მერე კი აღმოჩნდება, რომ სიტყვები ერთმანეთში აგვერია ან სოციალური ქსელის ფოტოს არასწორი ავტორი აწერია. თუ ლიტერატურული წარწერა შენთვის მნიშვნელოვანია, შერჩევამდე რამდენიმე წუთი წყაროს შემოწმებას დაუთმე.
ჯერ ზუსტად ჩაიწერე, რა წერია დიზაინზე
პროდუქტის ფოტო გაადიდე და ტექსტი სიტყვასიტყვით გადაიტანე ცალკე ჩანაწერში. ყურადღება მიაქციე მცირე სიტყვებს, ძველ ფორმებსა და გამოტოვებულ ნაწილს. თუ ასო არ იკითხება, საკუთარი მეხსიერებით ნუ შეავსებ: მაღაზიას უფრო ახლო ფოტო ან წარწერის დაზუსტება სთხოვე.
შემდეგ ერთმანეთისგან გამოყავი სამი რამ: პროდუქტის სახელი, ფოტოზე არსებული ტექსტი და აღწერაში მოცემული ფრაზა. მაგალითად, მაისურის სახელწოდება “ვეფხისტყაოსანი” ნაწარმოებზე მიგანიშნებს, მაგრამ კონკრეტული სტრიქონის ზუსტ ჩანაწერს თავისთავად არ ადასტურებს. ფოტოზე წაკითხული ტექსტი უშუალოდ წყაროს უნდა შეადარო.
საძიებო შედეგიდან თვითონ ნაწარმოებთან გადადი
ფრაზის რამდენიმე გამორჩეული სიტყვა ბრჭყალებში მოძებნე. ნაპოვნი სოციალური პოსტი საწყისი მინიშნება შეიძლება იყოს, თუმცა საბოლოოდ გახსენი ნაწარმოების ტექსტი, ავტორის არქივი, სანდო ბიბლიოთეკის გამოცემა ან გამომცემლის ჩანაწერი. მხოლოდ სხვისი ქარდის განმეორებით არ შეამოწმებ, პირველმა ვინ დაუშვა შეცდომა.
წყაროსთან მუშაობის მაგალითად გამოდგება სტრიქონი: “რასაცა გასცემ, შენია; რას არა, დაკარგულია!” ეროვნული ბიბლიოთეკის ამ გამოცემაში სწორედ “რას არა” წერია. ეს მაგალითი წყაროს შედარების ხერხს აჩვენებს და არ ნიშნავს, რომ იგივე ფრაზაა ყველა ლიტერატურულ მაისურზე.
ავტორთან ერთად სათაური და კონტექსტიც შეამოწმე
წაიკითხე წინ და შემდეგ რამდენიმე სტრიქონი: ვინ ლაპარაკობს, ვის მიმართავს და რა ვითარებაში? ზემოთ მოყვანილი სტრიქონი როსტევანის რჩევის ნაწილია თინათინისადმი. ამ კონტექსტის ცოდნა ფრაზას მხოლოდ ლამაზ გამონათქვამზე მეტ მნიშვნელობას აძლევს.
ავტორის დადგენისას მხოლოდ სიტყვა ან საერთო თემა საკმარისი არ არის. მაგალითად, დიზაინი “იგი” ნაწარმოების სათაურს იყენებს; გამომცემლის ჩანაწერი კი ადასტურებს, რომ “იგი” ჯემალ ქარჩხაძის მოთხრობაა. სათაური ლექსის ციტატად არ უნდა წარადგინო. თარგმნილი ტექსტისთვის მთარგმნელიც მნიშვნელოვანია. თუ სხვადასხვა სანდო წყარო ავტორობაზე განსხვავდება, გაურკვევლობა შეინარჩუნე და დარწმუნებული ატრიბუცია არ გაიმეორო.
ავტორის გადამოწმების კიდევ ერთი მაგალითია მაისურის „მერე იმარჯვებ“ ოთხსაფეხურიანი გზავნილი. სტატია განიხილავს ფრაზის გავრცელებულ, დაუდასტურებელ მიწერას განდისთვის და ერთმანეთისგან გამოყოფს ტექსტის ისტორიასა და პრინტის შესაძლო მნიშვნელობას.
წყაროს ტექსტი და დიზაინის გადაწყვეტა ცალ-ცალკე შეაფასე
მაისურზე სტრიქონი შეიძლება ნაწილებად იყოს განაწილებული, ასოები გრაფიკულად დამუშავებული ან ნაწყვეტი შემოკლებული. ჯერ გაიგე, რას აკეთებს ვიზუალური გადაწყვეტა, შემდეგ შეადარე სიტყვები წყაროს. გამოცემებს შორის განსხვავების აღმოჩენისას ავტომატურად შეცდომას ნუ დაარქმევ: ჩაინიშნე, რომელ ტექსტს დაეყრდენი და კონკრეტულად რა განსხვავდება.
მაისურის არჩევამდე შენთვის შეინახე ოთხი მონაცემი: ავტორი, ნაწარმოების სათაური, წყაროს ბმული და არჩეული წარწერა. ეს პატარა ჩანაწერი გამოგადგება როგორც საჩუქრის ახსნისას, ისე მაშინ, როცა ვინმე ფრაზის წარმომავლობას გკითხავს. საკუთარ დამოკიდებულებაზე თავისუფლად ისაუბრე, ხოლო ციტატა ზუსტად გადაიტანე.